ജലമുദ്ര ( JALAMUDRA )

ജലം ജീവന്റെ ആധാരമാണ്. പുരാതന നാഗരികതകൾ നദീതീരങ്ങളിൽ വളർന്നുവന്നത് മുതൽ ആധുനിക കാലത്തെ വൻകിട അണക്കെട്ടുകൾ വരെയുള്ള മനുഷ്യന്റെ ജലവുമായുള്ള ബന്ധത്തെ ‘ജലമുദ്ര’ എന്ന പുസ്തകം ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ജലസേചന വിദ്യകളുടെ വികാസപരിണാമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സമഗ്ര പഠനമാണിത്.

ജലസേചനത്തിന്റെ ചരിത്രവും വർത്തമാനവുമാണ് **’ജലമുദ്ര’**യുടെ പ്രധാന പ്രമേയം. ബി.സി.ഇ (BCE) കാലഘട്ടത്തിലെ സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്ന വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചും ജലസംഭരണികളെക്കുറിച്ചും ജലമുദ്ര സംസാരിക്കുന്നു. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ‘ബേസിൻ പ്ലാനിംഗ്’ (Basin Planning), നദീതട ആസൂത്രണം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ഇതിൽ എടുത്തുപറയുന്നു. സത്ലജ്-യമുന ലിങ്ക് കനാൽ പോലുള്ള രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ജലപദ്ധതികളെക്കുറിച്ചും ജലമുദ്ര ആഴത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. കൃഷിരീതികളിലെ മാറ്റം മണ്ണിന്റെ ലവണാംശത്തെയും (Salinity) ഭൂഗർഭ ജലനിരപ്പിനെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന പരിസ്ഥിതിപരമായ ആശങ്കകളും ജലമുദ്രയിൽ വിഷയമാകുന്നുണ്ട്.

ഗവേഷണാത്മകവും ചരിത്രപരവുമായ ഒരു ശൈലിയാണ് ജലമുദ്രയിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പുരാതന കാലത്തെ ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനങ്ങളെയും ആധുനിക കാലത്തെ വാട്ടർ ലോഗിംഗ് പ്രശ്നങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജലവിനിയോഗത്തിലെ പാളിച്ചകളെ ജലമുദ്ര ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ജലസേചനത്തെ കേവലം ഒരു കാർഷിക ആവശ്യമായി കാണുന്നതിന് പകരം, അതിനെ ഒരു സാംസ്കാരികവും നാഗരികവുമായ ചരിത്രമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു എന്നതാണ് ജലമുദ്രയുടെ സവിശേഷത.

കനാലുകളെയും ജലപാതകളെയും കേവലം എഞ്ചിനീയറിംഗ് നിർമ്മിതികളായല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യ ചരിത്രത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും അടയാളങ്ങളായാണ് ‘ജലമുദ്ര’ എന്ന  പുസ്തകം നോക്കിക്കാണുന്നത്. ജലസേചനത്തിനായി നിർമ്മിച്ച കനാലുകൾ എങ്ങനെ ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ ടാങ്കുകളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ആയുധങ്ങളായി മാറുന്നു എന്ന നിരീക്ഷണം  ‘ജലമുദ്ര’ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ വേറിട്ട കാഴ്ചപ്പാടാണ്. മനുഷ്യന്റെ ദുരാഗ്രഹങ്ങളും അധികാര മോഹങ്ങളും പ്രകൃതിയുടെ വിശാലതയെ തകർക്കുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന്  ‘ജലമുദ്ര’ എന്ന  പുസ്തകം  വ്യക്തമാക്കുന്നു. ചരിത്രവും പരിസ്ഥിതിയും രാഷ്ട്രീയവും ഒരുപോലെ സമ്മേളിക്കുന്ന ഒരു അപൂർവ്വ പഠനമാണ്  ‘ജലമുദ്ര’ എന്ന  പുസ്തകം